Powstanie Spółdzielni Mieszkaniowej „Jedność” w Tłuszczu datuje się na początek lat sześćdziesiątych.
Przy pomocy i poparciu Wojewódzkiego Zrzeszenia Spółdzielni Mieszkaniowych w Warszawie w 1960 roku udało się założyć pierwszy organ samorządowy spółdzielni. Wybrano pierwszego prezesa, który pełnił jednocześnie rolę głównego księgowego. Początki nie były łatwe. Trzeba było wybrać teren pod lokalizację Spółdzielni Mieszkaniowej, wywłaszczyć go, uzyskać środki inwestycyjne, znaleźć wykonawcę, a nade wszystko przebrnąć przez zawiłe biurokratyczne procedury. Krok po kroku, przy dużej determinacji i zaangażowaniu członków założycieli udawało się je pokonywać i zmierzać do obranego celu.
Pierwszy budynek o osiemnastu mieszkaniach powstał przy ulicy Warszawskiej 27. Wznoszony był, jako inwestycja Osiedlowej Rady Narodowej, a po wybudowaniu został przekazany za środki finansowe członkom Spółdzielni. Pierwsi lokatorzy wprowadzili się w 1961 roku. Już po zamieszkaniu uzupełniali wkłady, udziały i pozostałe zobowiązania.
W podobnym trybie wybudowany i zasiedlony był następny budynek przy ulicy Charżewskiego 1. Powstał on w 1964 roku. Pierwsze mieszkania były przydzielane w nieco innym trybie niż w następnych latach. Propozycję listy przydziałów przedstawiała Spółdzielnia, a zatwierdzała Osiedlowa Rada Narodowa. W tych pierwszych, pionierskich niemal latach działalności biuro Spółdzielni często zmieniało swoją siedzibę. Początkowo mieściło się po prostu w mieszkaniu pierwszego prezesa. Potem kolejno miało siedzibę przy ulicy 'Rodziewiczówny, Kościuszki i Wąskiej, lecz pomieszczenia te były stare, ciasne i pozbawione wszelkich wygód.
Przez wiele dalszych lat nie wybudowano nic. Na początku lat siedemdziesiątych rozpoczęto przygotowanie terenu i dokumentacji pod osiedle Warszawska II. Jego lokalizację zaplanowano w centrum Tłuszcza na terenie ograniczonym ulicami Warszawską, Kościuszki, Wąską i Mickiewicza. Podjęcie dalszej budowy mieszkań spółdzielczych nastąpiło już w nowych układach administracyjnych – w województwie ostrołęckim.
Uwieńczeniem tych działań było oddanie do użytku kotłowni osiedlowej i bloku nr l przy ulicy Mickiewicza 1, do którego pod koniec 1976 roku wprowadziło się dwadzieścia rodzin. Następne lata to dynamiczny rozwój Spółdzielni. Do 1983 roku, czyli przez osiem lat wybudowano osiem bloków i oddano do użytku 270 lokali. Razem z zasobami pierwszych bloków i Osiedla Warszawska I Spółdzielnia Mieszkaniowa posiadała 306 mieszkań (1.098 izb).
W czasie, gdy oddawano spółdzielcom coraz to nowe budynki tryb rozdziału mieszkań był już inny niż w latach sześćdziesiątych. Spółdzielnia dostawała do rozdziału swoją pulę – zazwyczaj było to zaledwie 20 – 40 % mieszkań w budynku. Pozostałe mieszkania były pozostawione do dyspozycji zakładów pracy i administracji państwowej – dla osób mieszkających w bardzo złych warunkach mieszkaniowych oraz dla tych, których domy rozebrano pod inwestycje mieszkaniowe. Dopiero w 1981 roku pula spółdzielcza wzrosła do 50%, zaś w 1982 i 1983 roku wynosiła 90%, co zmniejszyło kolejkę oczekujących członków.
W 1981 roku Spółdzielnia przeniosła się wreszcie do swojej stałej siedziby – pawilonu administracyjnego przy ulicy Sienkiewicza. Budynek ten w 80% użytkował także Komisariat Milicji Obywatelskiej w Tłuszczu, a następnie Urząd Gminy.
W 1985 roku Spółdzielnia zrzeszała 382 członków, w tym 76 oczekujących jeszcze na własne mieszkania. Potencjalnymi kandydatami w kolejce do przyjęcia w poczet członków było 700 pełnoletnich kandydatów. Wszystkich zaś oczekujących na mieszkanie w Spółdzielni było 1250 osób.
Po okresie bujnego rozwoju zasobów Spółdzielni Mieszkaniowej „Jedność” przyszedł okres stagnacji, na który niewątpliwie wpływ miało zahamowanie rozwoju gospodarczego w kraju. W 1985 roku Spółdzielnia pozyskała nowe dwadzieścia mieszkań. Niestety był to ostatni blok zaplanowany na osiedlu Warszawska II. Wobec tak dużej liczby chętnych na własne mieszkanie Spółdzielnia podjęła się budowy osiedla Warszawska II w rejonie ulic Warszawska, Charżewskiego, Wąskiej, Kraszewskiego. Celem budowy było uzyskanie dalszych 220 mieszkań. Niestety na skutek wzrostu oprocentowania kredytów mieszkaniowych oraz zmian w kraju (bezrobocie, likwidacja zakładów pracy, itp.) powstały w 1991 i 1992 roku tylko dwa nowe bloki dające sumę 60 lokali.
Od tego okresu Spółdzielnia boryka się z codziennością to znaczy utrzymaniem w należytym stanie posiadanych zasobów – wymiana dachów, ocieplenia ścian, wymiana instalacji elektrycznej i ciągła konserwacja centralnego ogrzewania. Właśnie ta ciągła konserwacja była powodem do modernizacji Kotłowni Osiedlowej. W 1999 roku Spółdzielnia za pomocą zaciągniętego kredytu podjęła się przebudowy starej kotłowni. Przebudowa dotyczyła zmiany sposobu opalania z węgla na gazowo-olejowe, co było zgodne z ekologią środowiska.
Budowa bloków w poprzednich latach nastawiona była na ilość mieszkań bez pomysłu na przyszłość. Nie przewidziano lokali użytkowych na działalność gospodarczą czy wynajem, co dawałoby środki na inwestycję. Dlatego Spółdzielnia utrzymuje się tylko z czynszów, co daje bardzo ograniczone możliwości zwłaszcza, że część osób zalega z opłatami. Również, jako bardzo mała jednostka nie ma możliwości na pozyskanie dotacji, czy kredytów na dalszy rozwój i rozbudowę.
Obecnie Spółdzielnia Mieszkaniowa „Jedność” koncentruje swoje działania na utrzymaniu zasobów w należytym stanie technicznym, remontach i bieżącej konserwacji oraz obsłudze członków Spółdzielni.
Niewątpliwym sukcesem ostatnich lat działalności Spółdzielni jest uregulowanie stanu prawnego gruntów będących w posiadaniu Spółdzielni. Stawarza to możliwość ustanawiania odrębnej własności mieszkań w budynkach znajdujących się w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej „Jedność”.
Spółdzielnia jest stabilna finansowo i postrzega się ją, jako wiarygodnego partnera dla kontrahentów.
opracowała: Aneta Kruk
